Home / Bilgiler / Bacaksız Kertenkele
SPONSORLU BAĞLANTILAR

Bacaksız Kertenkele

Sponsorlu Bağlantılar

Bacaksız Kertenkele

Kör yılanla akraba olan bir familyada bacaksız iki kertenkele türü vardır; bunların ikisi de Kaliforniya’da çık kısıtlı bir alan içinde yaşar. Bacaksız kertenkeleler toprağı kazmakta kör yılan denen kertenkele çeşidinden daha ustadır. Bu hayvanların boyu 25 santime kadar uzar. Bacakları yoktur, vücutları düzgün pullarla kaplıdır. Alt çene, kafanın toprak kaldırma yeteneğinin artırılması için

çukurlaştırılmıştır. Gözler çok ufaktır.

Göz kapakları bunları korumak için hareket eder. Dış kulak yoktur. Bu durum, sürüngenin toprakta kolaylıkla ilerlemesi için, bir engelin daha ortadan kaldırılmış olduğu anlamına gelmez. Çünkü, aslında tamamiyle toprağın altında yaşayan bir hayvanın ses dalgalarını almasına gerek yoktur. Topraktaki titreşimler ona yol göstermeye yeter.

San Francisco ‘dan güneye doğru inen 1000 kilometre genişliğinde ve 240 kilometre enindeki kıyı şeridinde yaşayan bir tür, iki alt türe ayrılır. Bunlardan daha iyi tanınan alt türüne solucan kertenkele veya gümüşümsü bacaksız kertenkele denir. Bu sürüngen deniz seviyesinden 900 metre yüksekliğe kadar olan kesimlerde yaşar. Rengi gümüşümsü gri, boyu 18.75 santimdir. Sırtının ortasından ve her iki yanından koyu renk bir çizgi uzanır. Siyah bacaksız kertenkele, kör solucan ya da kör yılan denen diğer alt türün boyu da hemen herpen aynıdır. Bu sürüngen siyahtır, sadece Pasifik Grove yöresinde bulunur. Öbür alt tür ise Contra Costa yöresinden, Kaliforniya ‘da Baja ‘ya kadar uzanan kesimde yaşar. İkinci bir cinse Aşağı Kaliforniya kıy darında ve buna komşu olan Geronimo adasında rastlanır. Bu sürüngene adanın adı verilmiştir.

SICAKTAN KURTULMAK İÇİN TOPRAĞA GÖMÜLÜYOR

Bacaksız kertenkeleler zamanlarının önemli

bir kısmını toprağı kazarak geçirirler. Topraktaki böcekler ve tahta biti, küçük kurtlar, çiyan ve kırkayak gibi diğer eklem bacaklılarla beslenirler. Avlarını koku alma ve dokunma duygularıyla bulurlar. Bu kertenkelenin bulunduğu derinlik mevsime göre değişir. Kışın ve baharda, sürüngen toprak henüz fazla derinlere kadar ısınmadığı için 15-30 santim aşağıda olur. Yaz ilerledikçe hayvan daha derinlere inmeye başlar. Yazın başında 90 santim, ortasında 1.20-1.50 metre aşağıda bulunur. Amerikalı birkaç uzman bu durumu incelemişlerdir. Kertenkeleyi yakalar yakalamaz, kertenkelenin ve yuvasının bit de havanın ısısını ölçmüşlerdir; sonunda bunların arasında, oldukça sabit bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. Bu duruma göre, kertenkelenin vücut sıcaklığı toprağın kinden , toprağın sıcaklığı da havanın sıcaklığından 2° C daha yüksektir; böylece kertenkelenin bir “ısı değişim ölçüsü “nü izlediği ortaya çıkmıştır. Sürüngen yazın toprak ısınırken gitgi- ■ de daha derine inmekte, kışın (Astropik Kalifor-nia’da) ise yer soğurken yukarı doğru çıkmaktadır.

Kütüklerin ve kayaların altında ısı daha az değiştiği için kertenkele bazen bu yerlerde de bulunur. Bacaksız kertenkele gece yüzeye çıkar. Kern yöresindeki Bakersfield’de, işlenmemiş topraklardan bir soğağa çıktıkları ve sürünerek burayı aştıklarını gösteren en az iki kayıt vardır.

YAVRULAR CANLI DOĞUYOR

Diğer bacaksız kertenkelelerin çoğunda olduğu gibi Kaliforniya türü de yavruları canlı doğurur. Yumurtalar dişinin vücudundan çıkmadan hemen önce ya da tam o sırada çatlar. Yavru kertenkeleler 6.25 santim boyundadır. Bunun hemen hemen üçte birini kuyruk oluşturur. Yavrular 3 yaşında erginliğe erişirler. Boyları o zaman 20-25 santimi bulur.

YILANA BENZEYEN KERTENKELELER

Amerikan bacaksız kertenkelesini Avustralya’da bulunan arka ayaklı kertenkelegiller familyasından olan bacaksız kertenkelelerle kıyaslamak ilginç olur. Bunlardan kıtanın hemen her kesiminde bulunan ve Burton’un bacaksız kertenkelesi diye tanınan sürüngen 75 santim boyundadır. Bunun 50 santimi kuyruktur. Sadece 25 santimi kafa ve gövdedir. Bir kere bu durum, bir yılanın orantılarıyla ilginç bir tezat oluşturur. Genellikle yılanın kuyruğu bütün boyunun sekizde biri kadardır. Burtonun bacaksız kertenkelesinin anüsünün yanında ufacık iki uzantı vardır. Sürüngenin ayaklarından sadece bunlar kalmıştır. Bacaksız, skink diye tanınan diğer kertenkelelerle beslenir. Toprağı oymaz. Otların arasında uculca dolaşır.

Kısa bacaklı, uzun gövdeli kertenkeleler de zaman zaman gövdelerini çok belirli bir şekilde yana doğru kıvırarak ilerlerler. Yani vücutlarını iki yana sallarlar. Bacaklar kısaldıkça vücut, kuyruk da dahil olmak üzere, daha uzun ve ince bir hal alır. O zaman da sürüngen yürüyeceği yerde sürünür. Bacaklar tamamiyle ortadan kalkınca da ancak yılan gibi hareket ederek ilerleyebilir. Bu hareket şekli Avustralya bacaksız kertenkelesin de görüldüğü gibi, otların arasından ilerlemeye çok uygundur. Ama toprağın altında yaşayan türün hareketlerini kısıtlar. Kaliforniya türünde durum böyledir. Sürüngen yumuşak toprak ya da gevşek kumda yaşamak zorunda kalır.

SPONSORLU BAĞLANTILAR

About volkan

Check Also

Kabuklu Deniz Ürünlerinin Enfeksiyonları

Kabuklu Deniz Ürünlerinin Enfeksiyonları

Deniz mahsullerinin bulaşıcı olmasını açıklayan değişik faktörler vardır. Kabuklu deniz ürünleri, deniz altındaki doğal barınaklarda …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir