Home / Bilgiler / Doğurgan Kertenkele
SPONSORLU BAĞLANTILAR

Doğurgan Kertenkele

Sponsorlu Bağlantılar

Doğurgan ya da adi kertenkelenin tipik bir kertenkele olduğu söylenebilir. Vücudu ince, bacakları iyi gelişmiştir. Kuyruğu uca doğru incelir. Dili yassıdır ve çatalı derin değildir. Dış kulak açıklıkları vardır. Alt çenesinin iki yarısı birbirine sağlam bir şekilde bağlanmıştır. Dişleri küçük ve koni biçimidir. Kertenkele bununla sert besinleri yiyemez. Boyu ortalama 12.50 santimdir. Dişinin boyu biraz uzundur. Ama hiçbirinin boyu 17.50 santimi geçmez. Dişinin ağır gövdesine karşılık, erkek daha zarif biçimlidir; kuyruğu yavaş yavaş daralarak uçta iyice incelir. Hem dişide, hem erkekte kuyruğun uzunluğu, kafa ve gövdenin toplamına eşittir. Ama dişinin kuyruğu daha kısaymış gibi durur. Bunun sebebi, kuyruğun, kalın kökünden sonra birdenbire incelmesidir.

Doğurgan kertenkelenin üst kısmının rengi sarımsı griden, morumsu kahverengine kadar değişir. Üstte, koyu renkli benekler hemen hemen uzunlamasına kırık çizgiler oluşturur. Bazen, hemen kalçaların gerisinde, omurgayı izleyen siyahımsı bir çizgi, yanlarda da kenarları sarı, koyu renkli, uzunlamasına bir şerit bulunur. Erkeklerin gövdelerinin altı turuncu veya kırmızıdır. Siyah benekler vardır. Dişiler ise turuncu, sarı ya da uçuk yeşilimsidir. Bu kısımda bazen siyah benekler olabilir.Doğurgan kertenkeleler diğer Avrupa sürüngenlerin den daha kuzeyde yaşarlar. Hemen hemen bütün Avrupa’ya ve güney ve güneydoğu Asya dışında bu kıtaya da yayılmışlardır. Kertenkele, Man adası da dahil olmak üzere bütün İngiltere’de bulunur, İrlanda ‘da tek görülen sürüngen de budur.

DEĞİŞİK YAŞAMA YERLERİ

Çok çeşitli iklimlerde ve yörelerde yaşayan doğurgan kertenkele, en dayanıklı sürüngenlerden biridir. Balkanlarda 2400 metre yükseklikteki yerlerde yaşadıkları gibi kuzey Kutup Dairesi’nin kuzeyinde, Laponya’da da bulunurlar. Diğer bölgelerde fundalıklarda, korulardaki açıklık yerlerde, çitlerde, bahçelerde ve kum tepelerinde pek boldurlar. Doğurgan kertenkeleler sık sık güneşlenirler. Hem birinin kumlu küçük bir alan, ya da eski bir duvarın üstü gibi, sevdiği kendi yeri vardır. Bazen 50 kadarının bir arada güneşte yattığı görülür. Güneşin ışınlarından kabil olduğu kadar yararlanabilmek için vücutlarını yassılaştırır ve bacaklarını uzatırlar. Ama aslında doğurgan kertenkeleler fazla sıcağa dayanamazlar. Gerçekten de güney Avrupa’da serin kalabildikleri dağlı bölgelerde yaşarlar. Kertenkele çevik ve zariftir. Hareketleri gözün hemen hemen izlemeyeceği kadar hızlıdır. Bu hayvanı yakalamak çok zordur. Doğurgan kertenkele çevikçe . kayar. Bir bitki yığınından diğerine kısa fırlamalar la koşar. Vücuduyla kuyruğunu yerden hemen hemen kaldırmaz. Sürüngen süpürge otunun filizleri üzerinde bile rahatça koşabilir. Bunu yaparken yapraklar arasındaki aralıkları kapamak için parmaklarını açar. Tırnaklarını dikey duvarlara ve hatta yüzeyleri düzgün direklere tırmanmak için kullanır. Bu kertenkele ayrıca iyi yüzer, avını suda da kovalar. Kulağı iyi işitir, müziğe iyi karşılık verdiği de söylenir. Birkaç kişi doğurgan kertenkeleyi belirli bir ıslıkla gizlendikleri yerden çıkarabildiklerini de iddia etmişlerdir. İngiltere’de, kertenkele, ekimde kış uykusuna yatar. Erginler yavrulardan önce çekilirler. İngiltere’nin güneyinde sıcak bir sonbaharda yavruların kasım gibi geç bir zamanda bile ortada dolaştıkları görülmüştür. Baharda ortaya ilk çıkan sürüngenlerden biri de bu kertenkele dir. Doğurgan kertenkele yaşadığı bölgenin güneyindeki kesimlerde şubat gibi erken bir zamanda bile ortaya çıkabilir. Ama genellikle kış uykusundan martta kalkar. Önce erkekler ve yavrular gözükür. Dişiler ise onları birkaç hafta sonra izlerler.

ÖRÜMCEKLERİ SEVERLER

Doğurgan kertenkeleler genellikle böceklerle beslenir. Bunların arasında sinekler, km kanatlılar ve pervaneler, ayrıca karıncalar ve karınca larvaları vardır. Ama en çok hoşlandıkları örümcekler dir. Ufak tırtılları bütün olarak yutar, irilerini çiğnerler. Avlarının içini yutar, derisini atarlar.Böcekleri ses yardımıyla bulurlar. Bir böceğin otların ya da kuru yaprakların arasında dolaşırken çıkardığı hışırtıyı duyunda birkaç dakika onu ararlar, insanlar tarafından beslenen bir doğurgan kertenkelenin suyun yüzüne düşen bir böceği yakalamak için bir kavanoza girdiği görülmüştür. Ender olarak kırlık yerlerde, suda yüzen kertenkelelere de rastlanmıştır. Bu sürüngenlerin de yine avlanmak maksadıyla suya girdikleri tahmin edilebilir.

CANLI YAVRULAR

Çiftleşme nisan ve mayısta olur. Belirgin bir kur yoktur. Sadece erkekler arasında bazı kavgalar çıkar. Gebelik yaklaşık 3 ay sürer. Doğurgan adından da anlaşılacağı gibi yumurtalar iyice gelişerek çatlayacak duruma gelinceye kadar dişinin içinde kalır. Böylece yavrular yumurta zarı olmadan doğarlar. Ya da zar yavru dişinin vücudundan çıkarken veya hemen çıkar çıkmaz yırtılır, insanlar tarafından beslenen kertenkelelerde, ana, yuva yapma ya da saklama girişiminde bulunmaz. Yavrularıyla ilgilenmiyormuş gibi de bir hali vardır. Ama doğal yerinde dişi kertenkele nemli toprakta, tercihen iyi gizlenmiş bir yerde, derin olmayan bir çukur kazar. Bunun içine temmuz ya da ağustosta yavrularını doğurur. Bir batında 5-8 yavru doğar. Fevkalade hallerde ise

4 ya da 10. Yavru kertenkeleler doğdukları zaman 3.25-5 santim boyundadırlar. Çoğu bronzumsu kahverengidir. Ama birkaçı siyah doğar ve bir hafta içinde renkleri bronzumsu kahveye döner. Alt kısımları grimsi kahverengidir. Çok zaman sırtlarında ve yanlarında sarı benekler vardır. Yavrular birkaç saat içinde beslenmeye başlar. Yaprak biti gibi yumuşak vücutlu böcekleri avlarlar. Daha ilk günden çevik ve besin bulma konusunda da beceriklidirler. Erkekler 21 ay içerisinde cinsel erginliğe erişirler.

KURTULMAK İÇİN KENDİ KENDİSİNİ PARÇALIYOR

Doğurgan kertenkelelerin pek çoğu yılanlara, kuşlara ve diğer hayvanlara kurban olur. Bunlar da başka kertenkele türlerinin çoğu gibi düşmanın elinden kurtulmak için kuyruğunu koparır, sonra, bir yenisini oluşturur.Bir kertenkeleyi yakalamaya çalışırken en iyisi sürüngeni omuzlarından tutmaktır. Kertenkele kuyruğundan yakalandığı takdirde bu insanın elinde kalabilir. Kuyruk köke yakın yerdeki eklemden kolaylıkla kopar. Kertenkele yeteri kadar yaşadığı takdirde kopuk yerden yeni bir kuyruk uzar. Ama bu daima ilkine kıyasla zayıf, ayrıca güzel ve zarif olmayan bir uzantıdır. Genellikle, kuyruğun tutma ile yapılan mekanik baskı yüzünden kırıldığı sanılır. Aslında kertenkelenin kendisi kuyruğunu atar. Sürüngen vücudundan tutulduğu zaman bile kuyruk kopar. Buna karşılık ele alınmaya alışan evcilleşmiş kertenkelelerin kuyruğu kopmaz, hatta kuyruklarından tutsanız bile… Ototomi (kendi kendini-kesme) adı verilen bu işlemi bir sinir refleksi ve kuyruktaki özel kopma yeri yönetir. Bu noktadaki omurga bir çizgi halinde zayıf bir bölüm vardır; bu çizgi omuru adeta ikiye ayrılır. Bu noktanın karşısındaki her kan damarı ve sinir bir kum saatinin ortasında olduğu gibi iyice daralır. Böylece kuyruğun hayvana bir zararı dokunmadan, onu sarsmadan atılması için her şey hazırdır. Damarların bu noktada daralması da doğal bir bağlama görevi yapar. Kuyruk koptuğu zaman da kanamayı en az derecede tutar.

Kuyruk atıldıktan sonra da şiddetle yerde çırpınmaya devam eder. Gerçekten şaşılacak bir şekilde kıvrılıp, sıçrar. Bu olağanüstü durum yüzünden, düşmanının bakışları kuyruğa takılır. O sırada kuyruğun eski sahibi de bir yıldırım hızıyla en yakındaki otların arasına kayar.Doğurgan kertenkele kuzey ve orta Avrupayla Asyanın ılıman bölgelerinde çok yaygındır. Alplar de ve kuzey Balkan ülkelerinde bu kertenkele sadece dağlarda yaşar. 1800 metre yüksekliklerdeki kesimlerde bulunur. İrlandada yaşayan tek sürüngen de budur.

SPONSORLU BAĞLANTILAR

About volkan

Check Also

Kabuklu Deniz Ürünlerinin Enfeksiyonları

Kabuklu Deniz Ürünlerinin Enfeksiyonları

Deniz mahsullerinin bulaşıcı olmasını açıklayan değişik faktörler vardır. Kabuklu deniz ürünleri, deniz altındaki doğal barınaklarda …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir