Home / Bilgiler / Koza Böceği
SPONSORLU BAĞLANTILAR

Koza Böceği

Sponsorlu Bağlantılar

Bu güvenin larvaları, içinde yaşadıkları taşınabilir keseler yaparlar. Bu yöntemi geliştirmiş olan birkaç gruba birden koza böcekleri adı verilir. Bunların arasında Kozalılar familyası da vardır. Bu keseler çok zaman iyi kamufle edilir ve böcekleri düşmanlara karşı korur. Her türün tırtılı çok belirgin bir koza örer.Daha ilerlemiş türlerin ergin dişileri yozlaşmış ve ağız parçalarıyla bacaklarının sadece izleri kalmıştır. Erkekler faal uçuculardır ve iyi gelişmiş tüylü duyargaları vardır. Kanatları ince bir tüy tabakasıyla kaplıdır. Genellikle güvelerin kanatlarına o kaba görünümü veren pullar pek az olur. Gövdede ender olarak şekiller görülür. Koza böceği güvesi çok yaygındır. Bugün dünyada bulunan türlerin kesin sayısı bilinmemektedir. Son zamanlarda Yeni Dünyada 74 cins olduğu açıklanmıştır.

HAYAT HİKAYESİ

Kozalı böcek tırtılı yumurtasından çıkar çıkmaz, daha besin almadan kese ya da torbasını yapmaya başlar. Bu iş tamamlandıktan sonra içine girer ve dışarı ancak ergin güve halini aldığı zaman çıkar. Keseyi ipekten örer ama, tabanına bitkisel maddeler, çöp parçaları, yapraklar ve lifler yapıştırır. İlkel türlerde kese yassıdır; daha özelleşmiş cinslerde genellikle iki uçta da sivrileşen değişik biçimde keseler görülür. Keselerin boyu 6 milim den bazı tropik türlerin yaptığı 15 santimlik kapsüllere kadar değişir. Keseye yaprak ve dal parçaları öyle kaim bir tabaka halinde yapıştırılır ki, ilk bakışta bir çöp yığınını andırır. Bu malzeme tırtılın bulunduğu çevreden toplandığı için kese çok iyi kamufle edilmiş olur ve etraftaki başka cisimlerden ayırt edilmez. Diğer taraftan bazı türler sadece ipek keseler yapar. Avrupa’da yaşayan helezon keselinin (Psche helix) kozası salyangoz kabuğuna benzer. Tırtıl, kesesine girdikten sonra beslenmeye başlar. Besin alırken kafa ve göğsünü keseden çıkarır. Keseyi ipek ipliklerle sağlam bir cisme bağladıktan sonra içeri çekilerek dinlenir. Kesenin arka ucu boşaltım maddelerinin atılması için açık bırakılmıştır. Tırtıl gelişirken sadece kesenin önüne eklemeler yaparak hem uzunluğunu hem de çapını genişletir.

Bütün tırtıllar gibi koza böceği de türünün besin olarak kullandığı belirli bitkinin yapraklarını oburca yer. Bunu öylesine ileri götürür ki birçok kozalı böcek, portakal gibi bazı meyve ağaçlarına iyice zarar verirler. Koza böceklerinin sardığı ağaçların yaprakları delik deşik olur; yapraklar kopunca bitki de ölür. Onun için koza böceklerinin ağaçları sarıp sarmadığına dikkat edilmesi gerekir. Bazen keseler azken bunları toplamak ve böylece böcekleri kontrol altına almak kabil olur. Aksi takdirde ağaçlara böcek öldürücü ilaçlar sıkılması gerekir. Koza böceği tıka basa yaprak yedikten sonra kozasını bir yaprak ya da ince dala sıkıca bağlar ve kesesinin içinde pupaya dönüşür.

Koza böceğinin gövdesi pupa evresinde tamamiyle yemden organize olur. Herhangi bir tırtılın, güve ya da kelebek halini alacağı sırada da aynı durum görülür. Koza böceğinin değişiklik programı onun cinsiyetine bağlıdır. Erkekler güçlü birer uçucu olan güveler halini alırlar, ama ömürleri kısadır. Ağız parçaları da tam olarak gelişmediği için besin alamazlar.Kozalı böcek besleniyor. Böceğin yaprağın duğu kesesinden sadece başı çıkmış. Diğer taraftan dişiler çok değişik yaratıklar halini alabilirler. Bazı ilkel türlerde dişiler erkeğe çok benzer. Ama evrim sırasında dişi kozalı böcek yozlaşmıştır. Erkek gibi dişinin de ağız parçaları bir işe yaramaz. Onun için tırtılken depoladığı besinle yaşamak zorunda kalır. Bacakları ve kanatları da küçülmüş hatta tamamen yok olmuştur. Dişi bir yumurtlama makinesinden başka bir şey değildir. Bazı türlerin dişileri pupa kozasından, daha sonra da ipekle liften oluşmuş keseden sürünerek çıkar ve çıkardıkları bir koku yardımıyla erkeklerin kendilerini bulmasını beklerler. Döllenmeden sonra dişiler keselerine dönerler, yumurtlar ve ölürler. Diğer türlerin dişileri ise keseden çıkmayı bile başaramaz. Kuzey Amerika adi koza böceği, kesesinin ve pupa kabuğunun içinde kalır. Erkek, onunla kesenin açık ucundan çiftleşmek zorunda kalır. Dişi, yumurtaları, hala içinde olduğu halde ölür. Yumurtalar çatlayıp tırtıllar çıkar ve bunlar dişinin vücudunu, pupa zarfım ve keseyi delip geçmek zorunda kalırlar. Ondan sonra hemen kendi keselerini örmeye koyulurlar.

Bu türün hayat hikayesi tırtılla, ergin dişinin fonksiyonları arasında tam bir fark olduğunu göstermektedir. Tırtıl beslenmekten başka pek bir şey yapmaz. Ergin ise, yumurtaların döllenip gelişeceği bir kaptan başka bir şey değildir. Ama bazen erginlerin fonksiyonu daha da azalır. Bazı türlerde yumurtaları dölleyecek bir erkek böceğin gelmemesine rağmen bunlar yine de gelişir ve çatlar, içlerinden tırtıllar çıkar. Bu bakire doğum ya da partenogenez diye adlandırılan işlemdir.

TÜRLERİN YAYILMASI

Bir koza böceğinin yaşam dönemi şu şekilde özetlenebilir: tırtıl kesesini yapar ve pupaya dönüşeceği zamana kadar beslenir. Bir süre sonra ergin böcek ortaya çıkar. Dişi olduğu takdirde döllenir ve yumurta bırakır. Yumurtalar çatlar ve tırtıllar keselerini örerken bütün dönem yeniden uaşlar. Bu durumda akla ilk gelen soru şudur: Bu böcekler nasıl yayılır? Yayılmadıkları takdirde bütün yapraklan yer ve sonunda da ölürler.

Bu meseleyle karşı karşıya kalan yalnız koza böcekleri değildir. Hareket güçleri pek kısıtlı olan birçok hayvan türü vardır. Ama bunlar yine de yayılmayı başarır ve bazen çok uzaklara giderler. Bunu genellikle kendilerini başka bir canlıya taşıtarak başarırlar. Su hayvanları kuşların ve memelilerin ayaklarına yapışan çamurlarla taşınabilir. Rüzgar da birçok küçük hayvanı alıp götürür. Bunları iyice yükseklere çıkarır, sonra da okyanusların üzerinden diğer kıtalara taşır. Kozalı böcekler de en az iki yöntemle yayılırlar. Yumurtalarının kabukları çok serttir. Bir kuş, içinde dişinin ölüsüyle yumurtaları bulunan keseyi yer. Sonra bu yumurtalar hiç zarar görmeden kuşun sindirim sisteminden geçirilir ve belki kilometrelerce ötede bir yere atılır.

Afrika’nın saz keseli böceği tırtıl evresin-deyken taşınır. Yeni yumurtadan çıkan tırtıl, ipekten bir iplik üreterek bunun ucundan sallanır ve birkaç gün böyle kalır. O arada rüzgar ya da oradan geçen bir kuş onu alıp başka bir ağaca götürebilir. Bu yayılma yöntemleri, görüldüğü gibi, gelişigüzel şeylerdir. Ama yine de etkilidir.

 

SPONSORLU BAĞLANTILAR

About volkan

Check Also

Kabuklu Deniz Ürünlerinin Enfeksiyonları

Kabuklu Deniz Ürünlerinin Enfeksiyonları

Deniz mahsullerinin bulaşıcı olmasını açıklayan değişik faktörler vardır. Kabuklu deniz ürünleri, deniz altındaki doğal barınaklarda …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir