Home / Bilgiler / Soymuk Böceği
SPONSORLU BAĞLANTILAR

Soymuk Böceği

Sponsorlu Bağlantılar

Soymuk böceklerinin oluşturduğu çeşitli gruplara halk arasında çoğu zaman süslü isimler de verilir. Bunların arasında hakkak, oymacı, iğne deliği açan, kurşun deliği oyan, tipograf ve ambrozya kın kanatlısı adları vardır. Bunlar söz konusu kın kanatlı böceğin kişisel özelliklerine ve davranışlarına bağlıdır.

Kırlar da dolaşan kimseler, doğa uzmanları ve özellikle ormancılar bu küçük kın kanatlı böceğin verdiği zararı bilirler. Gerçekten de böcekten çok onun soyulan ağaç kabuğunun alt kısmındaki ya da tahtanın kendindeki, kollara ayrılmış tünelleri tanınır. Bunlara daha çok besin almaya çalışan larva sebep olur. Bütün dünyada 2.000 türden fazla soymuk böceği vardır. Bunlar çoğunlukla ithal edilen kerestelerle yayılmışlardır. Soymuk böceği genellikle koyu renktir. Boyu 6 milim den uzun olanı ender görülür. Biçimi genellikle hayatının önemli bir kısmını dar tünellerde ya da böyle delikler açarak geçiren bir böceğe uyacak şekilde uzunumsu ve silindir şeklindedir.

TÜNEL AÇAN ZARARLI

Soymuk böceklerinin çoğu hem larva halindeyken, hem de erginliğe eriştikleri zaman ağaçların kabuk ya da tahtasıyla beslenir. Genellikle kabukta tünel açarlar. Ama çok zaman bu oyuk kabukla tahtanın birleştiği yerden de geçer. Soymuk böcekleri ormanlar, özellikle çamlıklar için zararlıdır. Çünkü bunların saldırıları sonucu, hastalık yapan mantarlar da ağaçların içine girer. Genellikle saldırıya uğrayan zaten kurumuş ya da kurumakta olan ağaçlardır. Bazı türler ise yalnız yaşlı ağaçlara dadanır  Kuzey Amerika ve Batı Avrupa’da ormanlara büyük zarar veren Hollanda karaağaç illeti soymuk böceğinin yaydığı bir mantar hastalığıdır. Önemli bir dereceye kadar her soymuk böceği grubu tünellerini kendine özgü bir biçimde oyar. Onun için birçok vaka da tünellerin görünüşünden, hayvanın cinsini tanımak kabil olur.

ŞEKER VE MANTAR YİYOR

Soymuk böceklerinin çoğu ağaç kabuğuyla odunun özlü kısmındaki nişasta, şeker ve diğer maddelerle beslenir. Ama Ağaç kabuğu böceğigiller familyasından (Scolytidae) ambrozyanın beslenmesinin belirli bir mantara bağlı olduğu anlaşılmaktadır. Bu mantar, böceğin tünellerinde her zaman bulunur. Genellikle bir böcek türünü bir mantar cinsine bağlarlar. Akraba mantar türlerini de yine akraba soymuk böceği cinsleri taşır. Bundan da bu ikisinin birlikte geliştiği anlaşılmaktadır. Mantarın sporlarım, böcekler, ağaçtan ağaca taşırlar. Bunlar dişinin kustuğu boşaltım maddesinin içinde bulunur, ya da bazı türlerde olduğu gibi yine dişinin kafasındaki kıllara yapışarak taşınır. Birkaç cinste ise, sporlar, kın kanatlı böceğin gövdesinin ön kısmındaki gözeneklerde bulunan yağlı salgıya gömülür. Koyu renk bir leke gibi duran mantarın devamlı olarak yenilmesi gerekir. Aksi takdirde tüneller tıkanır, koloni de ölüp gider. Çok zaman böcek temeli sindirilmemiş tahta olan boşaltım maddesinin atılması konusunda fazla bir şey yapmaz; ağaç kabuğunu delerek ilerlerken bu maddeleri de geride bırakır. Ama bazen bunların atılması için çıkış delikleri açıldığı da olur. Bu ‘bıçkı’ tozları bazen yerde, ağaçların dibinde görülebilir. Bunlar soymuk böceklerinin ağacı iyice sardıklarının kesin delilidir. Çam sürgünü kın kanatlısı gibi bazı soymuk böcekleri ormancılık bakımından çok ciddi problem yaratır.

İYİ UYUM SAĞLAMIŞ AVCILAR

Birçok kuş, özellikle ağaçkakan, sıvacı ve tırmaşık, her evredeki soymuk böcekleriyle beslenir. Bu kuşların hepsinin gagaları, ağaç kabuğunun içinde ve ya da altındaki böcekleri yakalayacak biçimde, özel şekilde gelişmiştir. Çam ağaçlarına dadanan soymuk böceklerini hem ergin hem de larva halindeyken avlayan önemli bir düşman da karınca kınkanatlısıdır. Bu böcek, ergin, pupa ve larva halindeki soymukları yer. Çeşitli boynuzlular familyasının etobur larvası da çok sayıda soymuk böceği larvalarının içine bırakarak onları ortadan kaldırır.

ÇİÇEK YA DA YILDIZ BİÇİMLERİ

“Mahveden ağaç kabuğu böceği” gibi tipik soymuk türleri karaağaçların hem gövdesine hem de dallarına zarar verir. Önce dişi, kabukta öze kadar bir tünel açar. Erkek burada çiftleşme için bir düğün odacığı hazırlar. Sonra dişi kabukta dikey bir tünel oyar. Burada yanlara doğru düzgün aralıklarla parlak, oval ya da yuvarlak, beyaz yumurtalar bırakır. Bunları tahta parçacıklarıyla örter. Bu yumurtalardan beyazımsı, bacaksız larvalar çıkar ve hemen tahta ya da kabukla beslenmeye başlar, dişinin yaptığı tünelden diklemesine oyuklar açarlar. Ama her nasılsa birbirlerinin tünellerine girmezler. Larva gelişirken beş defa deri döker ya da kabuk değiştirir. Tabii o arada açtığı tünelleri de daha geniş olur. Sonunda larvji beslenmekten vazgeçer. Kendisine yüzeyin hemen altında genişçe bir odacık yapar ve burada pupa halini alır. Genç ergin soymuk böceği ortaya çıktığı zaman yüzeye erişmek için odacığın yukarısındaki ince kabuğu kesiverir. Böylece ağacm dış yüzeyine çıkar ve orada kendisine bir eş aramaya başlar. Birçok soymuk, mahveden ağaç kabuğu böceği gibi hareket eder. Yani dikey tüneller oyar. Larva bunlarla dik bir açı yapan oyuklar açar. Ama bazıları bunun aksini yapar. Bazı türlerde ise erkekler poligamdır, iki hatta daha fazla dişiyle çiftleşirler. Odun oyan kınkanatlı erkek ise bazan 50’den fazla dişiyle çiftleşir. Her dişi, ortadaki düğün odasmdan ayrı bir tünel oyar. Larvalar da tünellerden başka oyuklar açarlar. Bu tüneller şebekesi çiçek ya da yıldıza benzeyen bir hal alır.

KOKUYLA İŞARET

Son yıllarda soymuk böceğinin belirli bir ağacı nasıl bulduğu konusu incelenmiştir. Bu yöntem her soymuk türünde değişmektedir. Ağaç çıl türünde böcekleri, kabuğu ilk delen dişinin çıkardığı koku çekmektedir. Bu çekici koku, dişinin çıkardığı boşaltım maddesiyle ağaçtaki kimyasal bir elementin birleşmesi sonucu meydana çıkar. Bu maddelerin ayrı ayrı etkileri yoktur; birleştikleri zaman etkin olurlar. Poligam olan ağaç kurdu cinsinde ise ‘rehberlik’ erkeğe düşmektedir. Böcek bir ağaç seçer; boşaltım maddisinde de diğerlerini çeken bir şey bulunmaktadır. Bu durumda erkeğin kokusu kendi cinsinden soymukların ağaca yerleşmeleri için yeterli olur.

İlk böceği ağaca neyin çektiği konusunda ancak tahminler yürütülebilir. Bu konuda Kuzey Amerika ormancılarının tecrübeleri bizim için bir ip ucu olabilir. Bu bölgede büyük ladin ve çam ormanları soymuk böcekleri tarafından mahfedilmektedir. Ağaç kabuğundaki bir kesik, hatta yolu şaşırmamak için yapılan ufak bir işaret böcekleri çekmeye ve böylece ağacın ölümüne sebep olmaya yeterlidir.

Bu işlem kendi kendine oluşan bir şeydir. Çünkü çekici kokuya rağmen her larva grubu diğerlerinin alanına girmeden ağacın bir kısmından Dişi soymuk böceği orta tüneli açar ve yumurtalarını bunun iki yanına bırakır. Yumurtadan çıkan larvalar, ağacın kabuğunu burada görüldüğü gibi dışa doğru oyarlar ve böylece ortaya karakteristik bir biçim çıkar.yararlanır. Bütün ayrıntılar bilinmemekle beraber bazı işaretler vardır. Mesela ağacın çıkardığı çekici koku, böceklerin beslenmesi artarken ortadan kalkar. Ayrıca salgılanan çekici kokuların dereceleri arasında da farklar görülmektedir. Bu ağacın boyuna, özün duruma bağlıdır.

SPONSORLU BAĞLANTILAR

About volkan

Check Also

Kabuklu Deniz Ürünlerinin Enfeksiyonları

Kabuklu Deniz Ürünlerinin Enfeksiyonları

Deniz mahsullerinin bulaşıcı olmasını açıklayan değişik faktörler vardır. Kabuklu deniz ürünleri, deniz altındaki doğal barınaklarda …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir