Home / Bilgiler / Sirke Sineği
SPONSORLU BAĞLANTILAR

Sirke Sineği

Sponsorlu Bağlantılar

Sirke sineği pek küçük bir böcektir.Hemen hemen fark edilmez. Ancak bir bardaktaki içkiden çıkarılması gerektiği zaman görülür. Buna rağmen laboratuvar hayvanlarının en önemlilerinden biridir. Sirke cinsi, gerçek bir sinektir. Arka çift kanadının yerinde dipleri ince olan ve uca doğru kalınlaşan ‘halterleri yani değişiklik geçirmiş kanat izleri vardır. Sirke sineklerinin çoğu görünüş bakımından kara sineğe çok benzer. Ama bunların boyu ancak 2,5 milimetredir. Vücutları şişkin, sarımsı ya da kahverengimsidir, gözleri kırmızıdır. Karınlarını sarkıtarak ağır ağır uçarlar ve havada kanat çırparak durabilirler.

MEYVE SİNEĞİ VE ŞARAP SİNEĞİ

Değişik cinslerden sirke sinekleri birbirine o kadar benzer ki bunların ayırt edilebilmesi için gözle görülmeyen özelliklerini mikroskop altında iyice incelemek gerekir. Şimdiye kadar 2.000 cins sirke sineği bulunmuştur. Bunların yarısı Hawaii’de yaşar. Belki de Darwin ispinozunun Galapagos adalarındaki gelişmesi gibi, bu sinekler de Büyük Okyanus’un ortasında, her yerden uzak bir kesimde, evrim geçirme imkanını bulmuş ve ispinoza göre daha geniş çapta bir gelişme göstermiştir. Buna karşılık İngiltere’de sadece 31 tür vardır. Bunlardan dördü çok yaygındır. Biri bu bölgeye ancak 1942’de erişmiş ve o yıl Londra’ da görülmüştür. Şimdi lokanta ve hastahanelerin mutfaklarında bu sineklere çok rastlanır. Bu böcek ayrıca ‘meyve ya da ‘şarap’ sineği diye de bilinir. Yoğun olmayan asetik asit yani sirke asidi veya alkol karışımları bu hayvanı çeker. Asetik asit, sirkenin, alkol de şarabın temel maddeleridir. Bu sineğe genellikle bira ve turşu fabrikalarında, barlarda ve lokantalarda rastlanır. Kadehlerin kenarına konar, bazen da içine düşer. Sirke sineği meyveciler de  bulunur. Böyle yerlerde özellikle tahammür etmekte olan meyve sularıyla beslenir. Diğer sirke sinekleri mantar ya da çürümüş bitkileri veya yaralı saplardan sızan öz suları sever.

SIVININ İÇİNDEKİ YUMURTALAR

Sirke sineğinin yumurta, larva ve pupası erginlerin beslendiği tahammür etmekte olan, yarı sıvı maddelerin içinde yaşar. Yumurtalar iğ biçimidir. Bir uçta kıla benzer iplikçikler vardır. Bu iplikçikler solunum için kullanılabilir. Çünkü larvalar genellikle sıvının içinde batmış halde olur ve iplikçikleri yüzeye uzatırlar. Larva 11 parçadan oluşur. Her parçada ucu çengelli kıllardan oluşmuş halkalar vardır. Arkada, üzerinde solunum gözenekleri olan ve suyun dışına uzatılabilen teleskopik bir organ bulunur. Pupa, gövdenin ön ucundaki tüyümsü organların yardımıyla solunum yapar.

Yaklaşık 2.000 sirke sineği cinsinin çoğu aynı yerlerde yaşarlar. Ekserisi nitelik bakımından birbirlerinin hemen hemen eşidir. Onun için cinslerin birbiriyle çiftleşmesini önleyecek bir yöntem olmalıdır. Erkek sirke sineği, çiftleşmeden önce dişiye kur yapar. Dişi, erginliğe erişmişse ve erkekle aynı cinstense onu kabul eder. Dişi uygun .cinsten erkeği, görme, işitme ya da koku alma duygularıyla ya da bunun üçünün karışımıyla anlar. Erkek sinek dişiye yaklaşıp etrafında döner. Dişiyi yakalar ve çiftleşir. Eğer başka cinsten iseler,-dişi uçarak uzaklaşır, erkeği tekmeler ya da şiddetle vızıldar. Erkek dişinin etrafında dönüp dururken ya tek kanadını, ya da ikisini birden titretir. Bazı sirke sineklerinde cinsin tanınması bakımından önemli olan, kanat çırparken çıkan vızıltıdır.

Vızıltı o kadar hafiftir ki bunu kaydetmek için sirke sineğim ses geçirmeyen bir maddeye birkaç defa sarılmış olan mikrofonun diyaframının tam üstüne koymak gerekir. Bu durumda bile kaydı gece, her yer sessizken yapmak zorunluğu vardır. Bir cinsin bütün erkeklerinin ayın frekans üzerinden vızıldadıkları anlaşılmıştır. Dişi de kendi cinsinin frekansını alır, bütün diğer vızıldamalara aldırmaz.

Dişi sirke sineği, her gün 15-20 yumurtadan oluşan yığınlar bırakır. Yumurtlamayı 400-900 yumurta dökünceye kadar sürdürür. Larvalar yumurtadan çıkınca çürüyen meyve gibi besin maddesinin içine gömülürler. Orada kalarak üç defa deri döker, sonra pupa evresine geçmek için dışarı çıkarlar. s biçimi sirke sineği cinsinin larvası çürük meyveden çok ‘guguk tükrüğü’ böceğinin oluşturduğu köpüğün içinde yaşar.

MİLYONLARCA YAVRU

Sirke sinekleri çok hızlı üredikleri için laboratuvar hayvanı olarak geniş çapta kullanılmıştır. Bunlar , süt şişelerine ya da uygun diğer kaplara konur, çürük muz veya başka meyveyle beslenirler. Işığa gelirler. Onun için hiçbiri geride kalmadan yada ezilmeden kabın bir ucuna çekilip, sonra başka bir şişeye aktarılabilir. Kuşak süresi on beş gündür. Yani yumurta, larva, pupa ve erginlik devreleri on beş gün sürer. Bunun içinde sonraki kuşağın çıkacağı yumurtaların dökülmesi de vardır. Bu hızlı üreme, nüfus artışının incelenmesi bakımından sineği değerli bir konu haline sokmuştur. Bir çift sirke sineği besinle birlikte bir şişeye konulduğu zaman üremeye başlar. Sayıları gitgide artan bir oranla fazlalaşır. Sonunda belirli bir yoğunluğa erişir ve o zaman üreme ağırlaşmaya başlar. Nihayet dengeli bir hal alır. Önce hızlı olan sonra yavaşlayan bu çoğalma oram tek hücreli canlılardan insanlara kadar birçok cinsin toplumların da görülür. Üreme ağırlaşmasının sebebinin aşırı nüfus artışı olduğu anlaşılmıştır. Hem sirke sineklerinde hem de diğer hayvanlarda devamlı rahatsız edildiği takdirde dişinin üremediği de görülmüştür.

Sirke sineklerinin daha önemli bir yararı vardır. Bu böceklerin salya bezlerindeki hücrelerde iri kromozomlar bulunduğu fark edilmiştir. Bunlar sadece iki çifttir ve çekirdekteki, ipliğe benzer yapılardır. Jenetik bilgiyi bir kuşaktan diğerine bunlar taşır ve bir sineğin kalıtımla aldığı özellikleri de yine bu yapılar kararlaştırır.

Sirke sineği kromozomlarının çok iri oluşu mikroskop altında incelenmelerini kolaylaştırmıştır. Bundan başka sirke sinekleri çok çabuk üredikleri için kromozomlardaki ‘başkalaşım’ diye adlandırılan değişikleri incelemek de kabil olmuştur. Bunlar sirke sineklerin vücutlarındaki karşıt değişikliklere de bağlanabilmiştir. Sirke sineklerinde çok görülen bir başkalaşım bazen yumurtalardan iki çift kanatlı olanların çıkmasıdır. Oysa sirke sineğinde bir çift kanat ve iki de halter vardır. Böyle vücut değişiklikleri görüldüğü zaman kromozomlar da yapılarında nasıl bir başkalaşım olduğunun anlaşılması için incelene-bilmektedir. Bu şekilde kromozomların bir ‘haritası çıkarılmakta, jenetik bilgi parçacıkları ya da jenler ve bunların kontrol ettikleri vücut karakteristiği anlaşılabilmektedir, örneğin göz biçimini kontrol eden 100 tane bulunmuştur.

Bu çalışmalar, kalıtımın nasıl etki yaptığını belirtmekte ve evrim işlemini anlamamıza yardım etmektedir. Sirke sinekleri hızla ürediği için, bu böceğin değişik ırklarının yaşayabilme yetenekleri ölçülmekte ve böylece doğal seçme işlemi İncelenmektedir. Deneyler başkalaşım geçirmiş açık renkli sineklerin kurak havalara koyular kadar dayanamadıkları, ama iki ırkın da nemli atmosferde yaşamayı aynı başarıyla sürdürdüklerini ortaya koymuştur. Bu yüzden bu iki tip de nemli havada bir arada yaşarlar. Ama nem azalırken koyu renkli sirke sineğinin sayısı artar, açık renkli sirke sineklerinin yerini bunlar almaya başlarlar.

SPONSORLU BAĞLANTILAR

About volkan

Check Also

Kabuklu Deniz Ürünlerinin Enfeksiyonları

Kabuklu Deniz Ürünlerinin Enfeksiyonları

Deniz mahsullerinin bulaşıcı olmasını açıklayan değişik faktörler vardır. Kabuklu deniz ürünleri, deniz altındaki doğal barınaklarda …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir