Home / Bilgiler / Kara Sinek
SPONSORLU BAĞLANTILAR

Kara Sinek

Sponsorlu Bağlantılar

Evlere çeşitli sinek girer. Bunlardan bazıları tesadüfen içeri dalar, tekrar dışarı çıkabilmek için camlara çarparak vızıldayıp durur. Diğerleri evlere sonbaharda gelerek tavan arasında ya da çatıda kış uykusuna yatar. Ama iki cins vardır ki, evlerimizi kendi yuvaları haline sokmuştur. Bunlardan biri karasinek, diğeri de ‘aşağı’ kara sinektir. Birincisi şişmandır. Erkekte de dişide de karın sarımsı ya da açık kahverengidir. Aşağı karasinek daha ufak ve incedir. Dişisi donuk gridir. Erkek de aynı renkte olur ama karnının dibinde bir çift yarı saydam sarı leke bulunur. Ayrıca bunlar kanatlarındaki damarlar arasındaki farkla ayırt edilir. Bu damarları bir büyüteçle görmek mümkündür. İki tür sinek de bütün dünyada yaygındır. Karasinek hem tropikler de bulunur, hem de insanların yaşadığı ılık bölgelerin hemen hepsinde.

KARASİNEĞİN UÇUŞU

Karasinekler ergin çağlarını evlerde geçirir. Odalarda uçar, açıkta bırakılan besinlerin üzerinde dolaşırlar. İki cins de sağlık kurallarına uygun olmayan bir şekilde evlerin etrafında biriken çöplerin araşma yerleşir. Ama yaşayışlarının ayrıntılari farklıdır. Aşağı karasinekler diğer cinsten daha önce ortaya çıkar, karasinekler ise kıştan sonra ağır ağır çoğalır. Sayıları genellikle ancak temmuzda artar. Aşağı karasineğin erkeğinin uçuşu çok belirgindir. Odada bir nokta seçer. Bu genellikle tavandan sarkan bir lambanın ya da benzer bir ‘işaretin’ aşağısındadır. Sinek sanki havada bir üçgen ya da dörtgen çiziyormuş gibi dolaşır. Bir an köşelerde sanki duraklar sonra da sert bir dönüş yapar. Aynı yolu uzun sürelerle izler. Bazen bir yerde birden fazla sinek dolaşır. O zaman bunlardan biri diğerinin yolunu keser. Bir an birlikte döner sonra da ayrılırlar. ‘Öpücük çalmak’ deyimi bu uçuşu tanımlayabilir ama bu sineklerin hepsi de erkektir.

YAZ VE KIŞ AYLARINDA SİNEKLER

Bu iki cinsin üreme yöntemleri birbirini benzer. Ama aşağı karasineğin larvası idrar ve kuş pisliği gibi nitrojen bileşikleri bakımından zengin olan yiyecekleri tercih eder. Bu sinekler tavuk beslenen yerlerde hemen hemen her zaman fazla bulunur. Karasineğin larvası besin pek seçmez. Gübre yığınları, bahçe için hazırlanan çürümüş yaprak karışımları, eski tip tuvaletlerden gece boşaltılan pislikler ve evden atılan her türlü çöp, sineğin üremesi için uygundur.

Dişi sinek, yumurtaları larvanın besleneceği besinin üzerine döker. Ergin sinekler de böyle yerlerden besin sağlar. Yumurtalar beyazdır ve yaklaşık 1 milim uzunluğundadır. Bir dişi 150’lik yığınlar halinde 900 kadar yumurta bırakabilir. Hava çok sıcaksa yumurtalar 8 saat gibi kısa bir süre içinde Aksi halde bu 1-3 gün sonra çatlar. Beyaz, bacaksız kurtlar çabucak beslenmeye başlarlar. İki günden daha kısa bir sürede de tam boylarına erişebilirlerse de daha serin ve uygunsuz koşullarda 8 hafta böyle yaşayabilirler. 15° sıcaklıkta karasinekler bütün yıl boyunca devamlı olarak ürerler. Yumurtadan erginleşme devresine kadar olan süre 3 hafta kadardır; tropikler de bu dönem bir haftada tamamlanır. Pupa, oval biçimi, kahverengi bir kapsülde gelişir. Puparyum denen bu kapsül larvanın son derisinden oluşur. Larva, pupa evresine geçerken bu deriyi atmaz. Kabuk güve kozasının kabuğuna benzer bir görev yapar. Sinekler kışın ortadan kaybolurlar. Bunların nereye gittikleri sık sık sorulur. Bir zamanları bu konuda bir şarkı yapılmış ve çok da tutulmuştu. Aslında bu sorunun basit bir cevabı yok gibidir. Karasinek ergin halde kış uykusuna yatabilir ya da sıcak yerlerde ağır ağır üremesini sürdürür. Özellikle sürülerin bulunduğu ahırlarda. Herhalde sinek yayılma alanının değişik kesimlerinde kendisini kışa çeşitli şekillerde hazırlar ve bu mevsimle uyum sağlar.

BESİNİNİ EMİYOR

İki cinsin erginleri de hemen her türde nemli organik maddelerin üzerine konar ve bundaki besleyici sıvıyı emerler. Eğer besin kuruysa, sinek bunun üzerine bir damla sıvı kusar. Sonra oluşan karışımı emer. İlkel bir lağım da, bir şeker kasesi de sineği aynı derecede çeker. Böcek bunları birinden diğerine uçabilir. Sineğin beslenme organı nisa bir hortumdan oluşur. Bunun ucunda süngere benzer, genişlemiş bir uzantı vardır. Sinekbununla sıvı besini toplar. Fazla besin alan bir sinek çoğu zaman dinlendiği herhangi bir yüzeye kusar ve küçük, kirli benekçikler bırakır.Bazen bir kimse kendisini bir kara sineğin ısırdığım iddia eder. Böyle bir hata hoş görülmelidir. Çünkü ısıran ahır sineği kara türün hemen hemen eşidir. Ama bu iki sineğin ağız parçaları çok farklıdır. Ahır sineğinde sert bir delici organ vardır. Bu böcek de, at sineği gibi kan emerek beslenir. Isırması çok acı verir. Ahır sineği kaim bir çorabın üzerinden bile insanın derisini delebilir. Ahır sineği samanla karışık gübrede çoğalır. Ama artık çok sayıda at yetiştirildiği günlerdeki ne oranla pek yaygın değildir.

HASTALIK TAŞIYOR

Hastalık taşıyan en önemli böcekler kanımızla beslenenlerdir. Bunlar hasta kimselerden mikro-organizmaları alır ve bunları sağlıklı insanların kanma karıştırırlar. En iyi örnekler sivrisinek ve çeçe sineğidir. Karasinek bu şekilde beslenmez ama pisliklere ve sonra da açıktaki yiyeceklere konar. Onun için de dizanteri gibi mide-barsak hastalıklarını bulaştırabilir. Fakir mahallelerden alman karasinekler incelenmiş, her birinin 3,5 milyondan fazla bakteri taşıdığı görülmüştür. Temiz mahallelerde de bu sayı bir milyondan fazladır. Bunların hepsi de hastalık bakterileri değildir. Ama bazıları olabilir. Sineklerin taşıdığı hastalıklardan en fazla zarar gören bebeklerle küçük çocuklardır. Tropik bölgedeki bir köyde sinekler bir böcek ilacıyla kontrol altına alındıkları zaman çocuklardaki ölüm oranı bir yolda yüzde 22,7 ‘den 11,5 ‘e düşmüştür.

Çok sayıda kara sineği beslendikleri ve üredikleri yerlere DDT gibi maddeler sıkarak öldürmek kolaydır. Ama bu böceklerin belirli zehirlere karşı direnç kazanma gibi olağanüstü bir yetenekleri vardır. Hiçbir sinek durup dururken direnç kazanmaz. Ama bazıları hemen her zaman ilaç sıkılan yerden sağ çıkmayı başarır. Bunların arasında bir rastlantı sonucu kullanılan böcek öldürme ilacına karşı bir dereceye kadar bağışıklığı olanlar bulunur. Bu bağışıklık kalıtımla onların yavrularına geçer. Tabii bu derece derecedir. Bunların içinde en dirençli olan yine yaşayacak ve üreyecektir. Bu tür seçme her kuşakla sürecek ve sonunda böcek zehiri, her yoğunlukta etkisiz kalacaktır. Bu işlem, evrimi sağlavan doğal seçmenin aynıdır. Böceklerin direnç kazanmasıyla ilgili örnekler aslında çok hızlı evrim değişiklikleridir. Zararlı böcekleri kontrol etme çabalarımızda zehirli ilaçlara fazla güvenmememiz için ileri sürülebilecek en etkileyici kanıtlardır.

Kara sinekler üreme yerlerini ortadan kaldırmakla kontrol altına alınabilir. Modern, uygar hayat tarzı, suyla temizlenen sağlık tesisatlarının, ağzı kapalı çöp tenekelerinin kullanılmasını sağlayarak bu amaca yaklaşmıştır. Atların da artık taşıma aracı olarak fazla kullanılmamasının da buna katkısı olmuştur.

SPONSORLU BAĞLANTILAR

About volkan

Check Also

Kabuklu Deniz Ürünlerinin Enfeksiyonları

Kabuklu Deniz Ürünlerinin Enfeksiyonları

Deniz mahsullerinin bulaşıcı olmasını açıklayan değişik faktörler vardır. Kabuklu deniz ürünleri, deniz altındaki doğal barınaklarda …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir