Home / Bilgiler / Beyaz Kelebek
SPONSORLU BAĞLANTILAR

Beyaz Kelebek

Sponsorlu Bağlantılar

‘Beyaz kelebekler’ terimi bazen büyük bir familya olan Piyeridgülerin (Pieridae) hepsi için kullanılır. Ama bu hayvanların çoğu, özellikle tropik cinsler, çok parlak san, turuncu ve kırmızı renklidir. Onun için terimin bu şekilde kullanılması insanı yanıltabilir. Avrupa beyaz kelebekleri ’Piyerinler’ alt familyasını oluşturur. Bunun içine ‘turuncu uçlular’ ve bir cinsi ‘koyu beyazı’diye bilinen ‘Dizmorfolar girmez. Piyerin beyazları tanıdık lahana kelebekleridir. Yeni Dünya ‘da Avrupa ‘dan kazara getirtilen Turpgiller familyasından

bazı bitkilere ciddi şekilde zarar verir. Bu ‘küçük beyaz kelebek’tir. Amerika’da bu cinsten ’Avrupa lahana kelebeği’ diye söz edilir. Ayrıca Amerika’ya özgü birkaç cins yerli beyaz da vardır. Diğer bir Kuzey Amerika türü ‘çam beyazı’dır. Bunun larvası çamla beslenir. Bu kelebekler familyasının üyelerine hiç uymayan bir besindir bu. Bazı beyaz cinsleri 5.400 metreye kadar olan yerlerde hatta daha yükseklerde yaşar. Kelebeklerin bulunduğu bilinen en yüksek çevre budur. Bunların içinde Andlar’da görülen fulia ve piyerkol, Orta Asya ‘da yaşayan baltaya vardır. Beyazlar ve Piyeridgillerin diğer bütün üyeleri, çatal (kırlangıç) kuyruklu kelebekler gibi pupalaşırlar. Pupa genellikle dikey bir yüzeye kuyruğundan yapışır. Vücudunun ortasını saran ipek hayvanın kaymasını engeller. Böylece telefon tellerini tamir eden bir teknisyen gibi asılır. Yumurtalar şişe biçimindedir ve üstü çizgi çizgidir. Dişinin bıraktığı yumurta yaprağın üzerinde dimdik durur. Larva genellikle uzun ve yeşildir. Ama biçim bakımından çok değişiklik gösterir.

ZARARLI

İri ve küçük beyazlar, lahana ve turpgillerden diğer bitkilere çok zarar vermekle kötü bir ün yapmışlardır. Larvaları bu bitkilerin üzerinde beslenir. İri beyaz kelebeğin sayısı genellikle daha azdır. Ama bazen çok kalabalık sürüler halinde göç ederler. Arada sırada Manşı aşarak güney

İngiltere’ye bile erişirler. Bu kelebeğin kıllı larvası donuk yeşil ve sarıdır. Üzerinde siyahımsı lekeler olur. Pek pis bir kokusu vardır ve tadı da kuşlar için kötüdür. Ama kışın kuşlar bu pupaları hevesle arayarak yerler. Larvayı küçük tırtıllar iyice sarar ve onun asalağıdırlar. Bu larva hem lahana ve hem de latin çiçekleriyle beslenir.

Sayısı fazla olan küçük beyaz kelebek de sürüler halinde göç eder ama büyük kadar sık değil. Larvasını koruyan hoşa gitmeyecek nitelikler yoktur. Ama tırtıl yeşil rengi sayesinde iyi kamufle olur. Bu larvaya da asalaklar çok dadanır. İki cinste de dişi ve erkek birbirlerinden kolaylıkla ayrılır. Dişide ki siyah şekiller daha belirgindir; ayrıca ön kanatlarda her zaman bir çift siyah benek bulunur. Her iki cins de hem ilkbaharda hem de yazın ürerler. İkinci yavrularda ki siyah işaretler çok daha bellidir.

Küçük beyaz kelebek bütün dünyaya yayılmıştır. Bunun nedeni pupanın tesadüfen bu bölgelere götürülmüş olmasıdır. Beyaz kelebek 1860′ larda Çuebec’e erişmiş ve ondan sonraki yirmi beş yılda Kuzey Amerika’nın bütün ılık bölgelerini sarmıştır. 1929’da Yeni Zelanda’da, birkaç yıl sonra da güney Avustralya’da görülmüş, 1940’da Tasmanya’ya erişmiştir. Buralarda biyolojik kontrol bir dereceye kadar başarılı olmuştur. Bunun için yumurtalarını yeni oluşan pupanın içine döken küçük asalak yaban arısından yararlanılmaktadır.

ZARARSIZ BEYAZ KELEBEKLER

Yaygın olan üçüncü Avrupa türü ise yeşil damarlı beyaz kelebektir. Bunun boyu ve görünüşü küçük beyaz kelebeğe benzerse de kanatlarının alt yüzeyinde damarların yanların da bulunan yeşilimsi-gri pullarla bu cinsten ayrılır. Dişi ve erkek ilkbahar ve yaz kuşaklarında, büyük ve küçük beyazlarda olduğu gibi, birbirinden farklıdır. Larva turpgillerden çalgıcı otu ve yabani hardal gibi çeşitli yabani bitkilerle beslenir. Geliştirilmiş ürünlere dadanmaz. İrlanda’da belirli bir ırk ya da alt cins oluşturan kelebeklerden biri de budur. Üzerinde, İngiltere’deki ikinci kuşak kelebeklerinden daha da belirgen şekiller vardır. Siyah damarlı beyaz kelebekte çok belirgin şekiller görülmez. Sadece kanat damarları siyahla çevrilmiştir. Bu kelebek toplumuna ait bir ağın içinde kış uykusuna yatar.

TARİHİ KELEBEKLER

Bath beyazında çok belirgin şekiller vardır. Hem arka, hem de ön kanatlarında bazı kısımlar yeşilimsi siyah beneklidir. Bath kelebeğine bu adın verilmesinin nedeni bir tür kapris ya da nükte sayılabilir. XVIII. yüzyılda Bath’lı genç bir hanım, bir kumaşa bu kelebeği andıran bir deseni işlediği için böceğe bu ad takılmıştır. 1702’de yani Kraliçe Anne’m tahta çıkmasından kısa bir süre önce tutulan ve muhafaza edilen bu cinsten bir kelebek şimdi Oxford’da Hope böcekler bölümündedir. Bu kelebek Avrupa’da çoktur ama İngiltere’ye ender olarak yazları gelir. Koru beyazı ve diğer akraba cinsler dizmorfolarm Eski Dünyadaki tek temsilcileri olmaları bakımından ilginçtir. Aslında bu cinsler Güney ve Orta Amerika’ya özgüdür. Bu bölgede 100 kadar cins bulunur. Bunlardan çoğunun üzerinde parlak renkli şekiller vardır.

KELEBEK RENKLERİ

Çok parlak renkli kelebeklerin çoğunda renk, ‘yapı rengi’ diye adlandırılan bir yöntemle oluşturulur. Beyazların donuk renkli bir azınlık oluşturduğu piyeridgiller de parlak tonlar görülür.

Büyük beyaz kelebeğin larvaları kişi bir ağacın gövdesine yapışarak geçirir. Pupa evresinde, tırtılın ergin kelebek haline girmesi için böceğin iç yapısında büyük değişiklikler olur. Böceklerin başkalaşım geçirerek değişik biçimlere girmelerini beyinden salgılanan hormonlar kontrol eder. Deri hücreleri, nispeten çok miktarda kabuk dökme ve biraz gençlik hormonuyla karşılaştığı zaman pupa oluşur. Gençlik hormonu artık üretilmediği zaman ergin kelebek meydana gelir. Bütün bu olaylar dizisini genler kontrol ettiği için işlem daha da karmaşık bir hal alır. Kırmızı, turuncu, sarı ve ayrıca beyaz. Bu renkleri böceğin oluşturduğu ve gelişme sırasında kanatlarındaki pullara doldurduğu kimyasal boyalar sağlar.

Bu boya maddesi ‘ptad diye bilinir. Adi beyazların kanatlarındaki ak boya ise ‘lukopterin’ denen özel bir pterindir; kimyasal bakımdan asit üriğe benzer. Zaten eskiden bu asitle de karıştırılırdı. Hareli beyaz kelebeğin kanatları siyah ve ak damalıdır. Aslında bu hayvan gerçek beyazların değil, kahverengi çayır kelebeğinin bir akrabasıdır. Bir piyerid örneği, örneğin büyük beyazla bir hareli birlikte amonyak buharına tutulduğu zaman ilginç bir şey olur. Büyük beyaz kelebeğin rengi değişmez. Ama hareli beyazın rengi koyulaşarak sarımsı bir tona bürünür.

Bunun nedeni bu kelebekteki beyaz boya maddesinin tamamiyle başka bir nitelikte olmasıdır. Yani besin bitkisinden alman bir boya maddesidir. Koru beyazının kanatlarında da flavon denen bu madde bulunur ama, bu onun hareli cinsle akraba olduğunu göstermez. Ancak kelebeğin diğer daha tipik piyeridlerle olan çok uzak akrabalığını belirgin bir hale sokar.

 

SPONSORLU BAĞLANTILAR

About volkan

Check Also

Kabuklu Deniz Ürünlerinin Enfeksiyonları

Kabuklu Deniz Ürünlerinin Enfeksiyonları

Deniz mahsullerinin bulaşıcı olmasını açıklayan değişik faktörler vardır. Kabuklu deniz ürünleri, deniz altındaki doğal barınaklarda …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir