Home / Bilgiler / Kutup Ayısı
SPONSORLU BAĞLANTILAR

Kutup Ayısı

Sponsorlu Bağlantılar

Kutup türü, ayıların en irilerindendir. Cinslerin içinde en obur olan da yine kutup ayısıdır. Erkeğin boyu ortalama 2,10-2,40 metredir, 2,70 metreye erişenler görülmüştür. Hayvanın yüksekliği omuz hizasında 1,50 metre, ortalama ağırlığı 400 kilodur; en fazla yarım tondan biraz daha ağır olabilir. Dişi daha küçüktür ve ortalama ağırlığı 320 kilodur. Kutup

ayısının başı uzun, kulakları küçüktür, burnu hafifçe gagamsı, boynu da uzun olur. Bacakları güçlü, ayakları enli ve tabanları kıllıdır. Kuyruğu küçük ve güdüktür. Sarımsı bir tonu olan beyaz postu, uzun koruma kılları ve sık tüylü bir alt tabakadan oluşur.

Hayvanın vatanı Kuzey Kutbunda ki yüzen buzların güney sınırıdır. Güçlü bir şekilde yüzebilir ama açık denizlerden ve sabit buzlardan kaçınır. İlkbahar ve yazın buzlar beyaz ayıyı güneye doğru götürür.

SU VE BUZDAN OLUŞAN YUVA

Kutup ayısı usta bir dalıcıdır. Saatte 9 kilometre hızla, güçlü bir şekilde yüzer. Bu sırada sadece ön ayaklarını’ kullanır, arka ayakları suda süzülür; suda batmamasını kalçalarındaki 7,5 santimi bulan kalın bir yağ tabakası sağlar. Kutup ayılarının karadan 200 mil açıkta, kuvvetle yüzdükleri görülmüştür. Hayvan genellikle başını ileriye doğru uzatarak yüzer. Ama deniz dalgalıyken başını suyun içine sokar, zaman zaman hava almak için kaldırır. Yağ tabakası kutup ayısının üşümesini de önler. Hayvan kıyıya çıktığı zaman bir köpek gibi silkinir.

Kutup ayısı kıllı tabanları sayesinde buzun üzerinde rahatlıkla yürür. Kendisini kovaladıkları zaman da saatte 27 kilometre hızla koşar; yürürken sanki av arıyor ya da bunun kokusunu alıyormuş gibi başını sağa sola çevirir. Aslında göçebe olan kutup ayısı besin bulabilmek için kilometrelerce yürür.

FOKLARI AVLIYOR

Kutup ayısının en sevdiği besin fok balığıdır, özellikle halkalı fok. Ayı kar tepeciklerinden yararlanarak avına usulca sokulur. Bir buz tabakasının kenarında uyuyan bir fok, kolaylıkla ayının pençesine düşer: Kutup ayısı, suyun altından yüzerek o tarafa gider, fokun altında su yüzüne çıkarak avının kafasını güçlü ön pençesiyle bir vuruşta ezer. Halkalı fok, yavrulayacağı zaman, nefes alma deliğinin üzerindeki kar yığınının içine bir yuva kazar. Ayı, koku duygusuyla bu yuvaları bularak, yavruları kapar. Ayrıca, yavrunun çırpınışlarının anayı erişebileceği bir yere çekebilmesi için, küçük foku bir pençesiyle yere bastırdığı söylenir. Kutup ayısı mors yavrularını da öldürür. Ama ergin bir morsla giriştiği dövüşten genellikle yenik çıkar. Kutup ayısı balıkları, deniz kuşları ve yumurtalarını ve leş yer. Karaya oturmuş bir balina yaygın bir alandaki ayıların hemen oraya koşmasına yol açar. Bir keresinde böyle bir ceset 24 ayıyı çekmiştir. Yılın belirli zamanlarında, genellikle baharın sonunda ve yazın başlarında kutup ayısı çok miktarda ot, liken, deniz ve kara yosunu ve diğer bitkileri yer. Hayvan bitkilerin tohumlardan oluşmuş yumuşak meyvelerinden de hoşlanır.

YAVRULAR KOVULUYOR

Çiftleşme nisan veya mayısta olur. Dişi, 240 günlük bir gebelik süresinden sonra aralık ve ocakta, çoğunlukla 2 yavru doğurur. Yeni doğmuş yavrunun boyu 30 santim, ağırlığı 700 gram kadardır. Kısa seyrek tüylerden oluşmuş bir postu vardır. Gözleri 33, kulakları 26 gün sonra açılır. Ama işitme duygusu ancak yavru 69 günlük olduğu zaman tamamlanır. Küçük ayı 47 günlük kadarken yürümeye başlar. Ana ayı, yavruyu 3 ay sonra sütten keser. Yavrular, en aşağı 10 aylık oluncaya kadar annelerinin yanında kalırlar. Çok zaman bu süre daha da uzar. Dişi tekrar çiftleşmeye hazır olduğu zaman yanında kalmış olan yavruları kovar. O sırada küçük ayıların ağırlığı 90-180 kiloyu bulmuş olur. Kutup ayısı 2,5-5 yaşında erginliğe erişir. Dişiler erkeklerden daha geç olgunlaşır. Aslında toplanması çok zor olan bu ayrıntılı bilgiler, bazı kutup ayılarının rahatlıkla yaşadığı hayvanat bahçelerinde başarılı çiftleşmelerle ilgili kayıtlarından alınmıştır. Şimdi ayılar zenginlerin lüks hah merakını karşılamak için hızla öldürülmektedir.

KIŞ UYKUSUNA YATMIYOR

Sık sık yavruların dişi ayı kış uykusundayken doğduğu söylenir. Diğer ayılar gibi kutup türü de tam anlamıyla kış uykusuna yatmaz. Zaten bu hayvanın kış uykusundan, artık ‘kış uyuşukluğu’ diye söz edilmesi adet olmuştur. Gebe dişi ayı, bir tepenin rüzgardan korunan tarafında bir kar yığınını kazar kış uyuşukluğunu burada geçirir. Erkeklerin kış ‘uykusuna’ yatıp yatmadığı konusunda fikir ayrılığı vardır. Bazılarının böyle yapması kabildir. Yalnız erkek ayının ‘uykusu’ dişininkinden daha kısa sürer.

DÜŞMANI İNSAN

Kutup ayısının insan dışında hiçbir düşmanı yoktur. Tabii hayvanı, sırf kendini korumak için yaralayan morsu konu dışında tutuyoruz. Ayı yavruları kaza sonucu ölebilir; fırtına sırasında buzların arasında ezilir, ya da boğulurlar. Yaşlı erkekler de fırsat buldukları takdirde yavruları öldürüp yemekleri kaçırmaz. Eskimolar uzun yıllardan beri kutup ayılarını etleri ve postları için avlamaktadır. Hayvanların uzun köpek dişlerini de süs olarak kullanırlar. Postlardan yatak, kızak örtüsü ve pantolon yapılır. Eskimolar ayının etini yemekle beraber hayvanın karaciğerine dokunmaz, köpeklerine bile vermezler. Ciğerin zehirli olmasına fazla yoğun A vitamininin sebep olduğu söylenir. Ayı karaciğeri baş ağrısı ve mide bulantısına, bazen da bir tür deri iltihabına yol açar.

AYIYI KORUMA

‘Canadian Audubon’ dergisine bir yazı yazan CR Harrington, yakalanan kutup ayılarıyla ilgili, en eski kaydın 800 yılma ait olduğunu açıklıyor: () yıl iki ayı yavrusu Islanda’dan Norveç’e götürülmüş: “O sırada hayvanlar çoğunlukla Avrupa hükümdarlarına takdim edilir, onlar da bu armağanı verenlere kereste dolu gemiler hatta piskoposluklar vererek mükafatlandırırlardı.” Kutup ayısının yoğun bir şekilde avlanması XVII. yüzyılda, balina avcıları suda yüzen buzlara eriştiği zaman başladı. İki yüzyıl sonra Kuzey Kutbu’nun birçok kesiminde ayıların sayısı iyice azalmaya yüz tuttu. Sonra sıra fok avcılarına geldi. Yalnız 1942 de Norveç fok avcıları 714 kutup ayısı öldürdüler. Eskimolar ise son zamanlara kadar ayıları, kendileri kullanmak için değil, postlarını satmak amacıyla avlıyorlardı. Kuzey Amerika’nın

kutba yakın bölgelerinde uçakla karaya inmek ve spor için ayıları vurmak çok kolaydır. Ama bunu denetleyen yasa hemen hemen daima gözden geçirilir. Harrington, 1965’te bütün dünyada 10.000 den fazla kutup ayısı olduğunu ve yılda öldürülen hayvan sayısının toplamının yaklaşık 1.300’ü bulduğunu saptadı. 1968’de, Kutup yakınında toprakları olan beş ülkenin, yani Rusya, ABD., Kanada, Norveç ve Danimarka’nın ayıyı inceleyen araştırmacıları hayvanın geleceği konusunda birkaç toplantı yaptıktan sonra bir grup kurdular: Kutup Ayısı Grubu. Bilim adamları, IUCN’nin himayesinde iş birliği yaptılar ve bir arada kutup ayısının tarihçesini, ekolojiyi, hayvanın mevsimlik göçlerini ve çoğalmasını incelemeye başladılar.

SPONSORLU BAĞLANTILAR

About volkan

Check Also

Kabuklu Deniz Ürünlerinin Enfeksiyonları

Kabuklu Deniz Ürünlerinin Enfeksiyonları

Deniz mahsullerinin bulaşıcı olmasını açıklayan değişik faktörler vardır. Kabuklu deniz ürünleri, deniz altındaki doğal barınaklarda …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir